Η συμμετοχή των Θρακών στην Επανάσταση του 1821

Κατά την έναρξη της επανάστασης στο Μωριά οι Τούρκοι με αρχηγό τον σουλτάνο Μαχμούτ Β! κήρυξαν ιερό πόλεμο κατά των Ελλήνων και η Θράκη μια και βρισκόταν στο κατώφλι της Κωνσταντινούπολης πρώτη πλήρωσε και πάλι με συλλήψεις, αποκεφαλισμούς και απαγχονισμούς, φωτιές, αρπαγές. Οι Θρακιώτες όμως δεν το βάζουν κάτω. Άλλωστε είναι γνωστό ότι οι Έλληνες της Θράκης από τα πρώτα χρόνια της σκλαβιάς είχαν αρχίσει να προετοιμάζονται πνευματικά και ψυχικά για τη διεκδίκηση του δικαιώματος της ελευθερίας. Δημιουργήθηκαν εστίες απ όπου αναδείχτηκαν πνευματικές προσωπικότητες και άξιοι λειτουργοί της Εκκλησίας και της Εθνικής μας παιδείας που στήριξαν και καλλιέργησαν την Εθνική ιδέα και ενέπνευσαν την ηρωική απόφαση του αγώνα και της θυσίας.

Ο Θεόκλητος Πολυείδης, Αρχιμανδρίτης από την Αδριανούπολη, ήταν από τους πρώτους που ονειροπόλησε την Ανάσταση του Γένους και ήταν επικριτής της ραγιάδικης αντίληψης και πρωτεργάτης της αφύπνισης. Άνθρωπος με μεγάλη μόρφωση, φύση ενθουσιώδη και ποιητική, περιηγήθηκε την Ευρώπη 70 χρόνια πριν από το Ρήγα Φεραίο και ενημέρωσε τους λαούς για το Ελληνικό ζήτημα καλλιεργώντας το επαναστατικό και φιλελληνικό πνεύμα. Στο πολυθρύλητο βιβλίο του ο «Αγαθάγγελος» με τους περίφημους χρησμούς, προέλεγε τη μελλοντική απελευθέρωση του σκλαβωμένου Γένους. Τα λόγια των χρησμών του ήταν θούριο σάλπισμα της Ελευθερίας. Αυτές τις προφητείες μοίραζε αργότερα ο Ρήγας Φεραίος με τον εμπνευσμένο θούριο του.

Στα 1814 ιδρύεται η Φιλική εταιρία από τους Ξάνθο, Σκουφά και Τσακάλωφ. Το τέταρτο μέλος της ήταν ο Θρακιώτης Αντώνιος Κομιζόπουλος από την Φιλιππούπολη, έμπορος στη Μόσχα, τον οποίο ο Εμμανουήλ Ξάνθος στα απομνημονεύματά του τον χαρακτηρίζει «Χρηστοήθη και Έντιμον» Ο Κομιζόπουλος σε όλη τη διάρκεια του αγώνα συνέβαλε υλικά και ηθικά.

Από τα βασικά στελέχη της φιλικής εταιρίας, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην οργάνωση του παραρτήματος της Αδριανούπολης, όπου πραγματοποιούσε συχνές επισκέψεις ο Εμμανουήλ Ξάνθος. Οι συναντήσεις των φιλικών γίνονταν στο σπίτι του Αμιρά κοντά στη Μητρόπολη.

Η φιλική εταιρία είχε απλώσει τα δίχτυα της σε όλη τη Θράκη. Η Κωνσταντινούπολη και η Αδριανούπολη ήταν τα κέντρα των Φιλικών. Η Φιλιππούπολη και η Αίνος το οικονομικό και πνευματικό κέντρο πάνω στο οποίο στερεώθηκε η επανάσταση. Εάν οι Έλληνες έμποροι της Δύσης και του Βορρά εκυοφόρησαν την επανάσταση του 21, και οι Έλληνες της Οδησσού την εγέννησαν οι Ελληνες της Θράκης την εθήλασαν, γράφει ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων στο «Δοκίμιο παρά της Φιλικής Εταιρείας» και απαριθμεί 700 ονόματα φιλικών από τα οποία τα 31 ήταν Θρακιώτες που με το όραμα της ελεύθερης πατρίδας εδόθησαν ψυχή τε και σώματι εις τον Αγώνα. Και να σημειωθεί ακόμη ότι

Με τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Αθανασίου του Β! σφραγίσθηκε η άλωση της Βασιλεύουσας και η οριστική κατάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, ενώ με τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε καθαγιάσθηκε η έκρηξη της επανάστασης του 1821.

Μεταξύ των σπουδαιότερων Αδριανουπολιτών φιλικών και μαχητών αξιομνημόνευτοι είναι οι: Σωτήριος Κώκιας, Δημήτριος Χατζηστάνου, και Δημήτριος Λέτζογλου.

Ακόμη μέλη της φιλικής εταιρίας στην Οδησσό ήταν και οι Θράκες αδελφοί Κυριάκος, Σταμάτης και Αλέξανδρος Κουμπάρης από τη Μεσημβρία. Ο Κουμπάρης προπαρασκεύασε με το δικό του πλοίο τη διάσωση του Πατριάρχη κατά τις φοβερές εκείνες μέρες του διωγμού των Χριστιανών στην Πόλη. Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε! αρνήθηκε να φύγει και είπε το ιστορικό « Αμεινον ένα υπέρ των πολλών απωλέσθαι» ( Είναι προτιμότερο να χαθεί ένας για χάρη των πολλών). Στις σφαγές που ακολούθησαν, με τα πλοία του και τα χρήματά του ο Κουμπάρης έσωσε αμέτρητους με κίνδυνο της ζωής του. Μεταξύ αυτών και τις οικογένειες της Ευφροσύνης Μουρούζη, του Πρίγκηπος Κωνσταντίνου Μουρούζη κ.ά. όπως το γνωρίζουμε από τις ενυπόγραφες επιστολές. Επίσης τις οικογένειες των Προκρίτων του Φαναρίου και όσους κινδύνευαν. Όταν προδόθηκε για τη δράση του αυτή, αναγκάστηκε να καταφύγει με την οικογένεια του στη Ρωσία, εγκαταλείποντας κινητή και ακίνητη περιουσία καθώς και το εμπόριο του.

Στα βασικά στελέχη της Φιλικής εταιρίας συγκαταλέγεται και ο μεγαλέμπορος της Φιλιππούπολης Γρηγόριος Μαρασλής, στο σπίτι του οποίου πραγματοποιούνταν συχνές συσκέψεις των μυημένων μελών. Πολλοί μυημένοι νέοι της Μεσημβρίας και άλλοι Θρακιώτες, κατατάχτηκαν στον Ιερό Λόχο του Αλέξανδρου Υψηλάντη και συμμετείχαν στα επαναστατικά γεγονότα και βρήκαν τραγικό θάνατο στο Δραγατσάνι.

Άλλοι φιλικοί και συνάμα αγωνιστές ήταν

Ο Γεώργιος Παπάς, ή Κούρτογλου συμμετείχε στο πλευρό του Αλέξανδρου Υψηλάντη στις μεγάλες μάχες στο Σκουλένι ενώ αργότερα πολέμησε και στη Νότιο Ελλάδα. Στο Σκουλένι έχασαν τη ζωή τους και τα πέντε αδέλφια του Κούρτογλου..

Ο Γιάννης Καραγιάννης από τα Μάλγαρα οδήγησε 1500 Θρακιώτες στη Μολδαβία και ενώθηκαν με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.

Ο Κάρπος Παπαδόπουλος από την Αδριανούπολη υπηρέτησε στο σώμα του Οδυσσέα Ανδρούτσου με τον βαθμό του λοχαγού και έφθασε στο βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Θρακιώτες και Θρακιώτισες βρίσκονται και αγωνίζονται στο πλευρό των πολιορκημένων Μεσολογγιτών.

Ο Παναγιώτης Μποχόρης από την Αδριανούπολη, ο Χατζηγιώργης Δημήτριος έφθασε στο βαθμό του αντιστρατήγου και η Μαριγώ Σαράφη από τα Ταταύλα της πόλης χαρακτηρίζεται σήμερα ως η Ματα Χάρη της εποχής εκείνης.

Ο Δημήτρης Βούλγαρης κατατάχτηκε στο Σώμα του Γκούρα, στη Στερεά Ελλάδα και έλαβε μέρος στην πολιορκία της Ακρόπολης.

Ο Νικόλαος Μισιρλής, συγκρότησε δικό του σώμα από Θράκες και πήρε μέρος στις μάχες της Πελοποννήσου.

Ο Μεγάλος διδάσκαλος του Γένους Γεώργιος Γεννάδιος από τη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης, με τη θερμή του πατριωτική διδασκαλία αναβίωσε με τους Ελληνόπαιδες στο Δραγατσάνι τον Ιερό Λόχο των Θηβαίων.

Ένας από τους Θρακιώτες που επέζησε μετά τη μάχη, ήταν ο μετέπειτα Εθνικός ευεργέτης Κωνσταντίνος Ξενοκράτης από το Σαμάκοβο της Ανατολικής Θράκης. Η στολή του, η μοναδική Ιερολοχίτου, φυλάγεται σήμερα στο Εθνολογικό μουσείο Αθηνών.

Ένας άλλος ηρωικός οπλαρχηγός, που πήρε μέρος στους αγώνες της Μολδοβλαχίας, ήταν ο Αθανάσιος Μ π ε λ ι ά ς ή Κ α ρ ά μ π ε λ ι α ς , που γεννήθηκε στην Κορνοφωλιά τον Έβρου γύρω στα 1795. Το όνομα του μαρτυρά τα προβλήματα που δημιουργούσε στους Τούρκους (=μαύρος μπελιάς). Γνωστός ως καπετάν Θανάσης ήταν αρχηγός αντάρτικου τμήματος στο βουνό Γκίμπρενα της επαρχίας Σουφλίου και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1818. Μετά από συνεννοήσεις βρέθηκε στη Μολδοβλαχία δίπλα στον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Εκεί πολέμησε πριν εκδηλωθεί η επανάσταση στη Νότια Ελλάδα. Μετά την αποτυχία του κινήματος, ο Καραμπελιάς στο δρόμο για την επαναστατημένη Ελλάδα, έπεσε σε ενέδρα και τραυματισμένος πιάστηκε αιχμάλωτος στη Ροδόπη. Σιδεροδεμένος οδηγήθηκε στην Αδριανούπολη όπου και κρεμάστηκε. Για τους Θρακιώτες έγινε Θρύλος. Ο χαμός του έγινε τραγούδι.

"'Ποιός είδε ήλιον το βράδυ και άστρο το μεσημέρι,

ποιος είδε τον Καραμπελιά, του Καπετάν Θανάση,

η μάνα του, που κάθονταν σε ένα σταυροδρόμι,

όποιοι διαβάτες κι αν περνούν όλους τους ερωτούσε:

και τελειώνει το τραγούδι

δεν σ' έπρεπαν τα σίδερα κι αλυσίδα στο λαιμό σου.

Μον' σ' έπρεπε να κάθεσαι στης Κίμπραινας τα λημέρια, νάχης αρνιά να ψήνονται, περδίκια σουβλισμένα,

νάχης και το γλυκό κρασί να τρώγεις και να πίνεις,

νάχης και τα Κλεφτόπουλα τους Τούρκους να τρομάζεις".

Μαζί του αναφέρεται ότι πολέμησε και ο Γιάννης Κ α ρ α γ ι ά ν ν η ς , από το χωριό Σαχίνκιοϊ Μαλγάρων της Ανατολικής Θράκης, και λέγεται ότι και οι δυο οδήγησαν από περιοχές της Θράκης 1500 πολεμιστές στη Μολδοβλαχία. Εκεί αγωνίστηκε ο συγχωριανός του Καραμπελιά, Γ ι α ν ν α κ ο ύ δ η ς , ο οποίος γλίτωσε και μετά, αφού πολέμησε στη Νότια Ελλάδα, γύρισε στην Κορνοφωλιά του Έβρου. Οι Θρακιώτες τον ονόμασαν Καρακατσιάνη, γιατί φορούσε σαρακατσάνικα ρούχα.

Μα άλλη ομάδα επαναστατών από το Ορτάκιοi (Ιβαιλογκραντ λέγεται σήμερα) της επαρχίας Αδριανουπόλεως που το όνομα του αρχηγού της παραμένει και σήμερα ακόμη άγνωστο, διασχίζει τα εδάφη της σημερινής Βουλγαρίας, φτάνει στη Μολδαβία και ενισχύει το στρατό του Υψηλάντη. Παίρνει μέρος στον αγώνα και μετά την αποτυχία της επανάστασης στις ηγεμονίες ξεκινά από κει, διασχίζει τη Βαλκανική και. πολεμώντας όπως οι Μύριοι του Ξενοφώντα φτάνει στην Ελλάδα και αγωνίζεται πλάι στους Ρουμελιώτες... Ο δυνάστης απάντησε με το παλούκωμα όλων των προκρίτων και η τοποθεσία μεταξύ Ορτάκιοι και Λιτίστσης πήρε το όνομα «παλουκωμένος τόπος» για να θυμίζει το φριχτό βασανιστήριο των μαρτύρων.

Τα επαναστατικά κινήματα στη Θράκη διαδέχονται το ένα μετά το άλλο παρόλο που πολλοί παράγοντες δεν ευνοούσαν τη συμμετοχή του Θρακικού Ελληνισμού στον αγώνα, όπως το πεδινό του εδάφους, οι πυκνοί τουρκικοί πληθυσμοί, η γειτνίαση με την πρωτεύουσα και τα πολλά τουρκικά στρατεύματα, Ενδεικτικά αναφέρω ότι

Στη Σωζόπολη, στις 17 Απριλίου 1821 ο Μητροπολίτης Παίσιος Πρικαίος κήρυξε ένοπλη εξέγερση του Ελληνισμού της περιοχής, κάτω από την αυστηρή επαγρύπνηση των Τουρκικών αρχών και τη γενική κινητοποίηση των Οθωμανικών δυνάμεων δίνοντας τη μάχη για ζωή και θάνατο. Στις 25 Απριλίου η Σωζόπολη έπεσε. Οι πρόκριτοι και ο Μητροπολίτης κρεμάστηκαν στην πλατεία. Μετά την κατάπνιξη τον κινήματος, όσοι γλίτωσαν, κατέβηκαν στη Νότια Ελλάδα για να συνεχίσουν τον Αγώνα.

Στην Καλλίπολη. Η κυριότερη πληροφορία για την εξέγερση αυτή προέρχεται από Τουρκικές πηγές, συγκεκριμένα από ένα έγγραφο του Μπαϊράμ Πασά προς τον Καδή (ιεροδικαστή) της Βέροιας, στο οποίο μεταξύ άλλων, αναφέρονται: "... αναχώρησα εκ Μικράς Ασίας μετά πολλών στρατευμάτων, κατευθυνόμενος εις Λάρισαν και εκείθεν εις Πελοποννήσον, εως είναι δε γνωστόν, διεπεραιώθην δια του περάσματος του Τσαρδάκ εις Ρούμελην. Επειδή όμως οι ραγιάδες των πέριξ του κόλπου του Σάρρου έδει να επαναφερθούν εις την τάξιν, κατ' ανάγκην εχρονοτρϊβησα επί αρκετάς ημέρας εκεί."Τα χωριά του κόλπου του Σάρρου που ξεσηκώθηκαν ήταν: Πλαγιάρι, Εξαμίλλι, Νεοχώρι, Μεγαρίσι , Καρατσαλή, Καρατζά-Χαλήλ, Σαζλή-Ντερέ, ΑλτίνΤας, Κεσσάνη, Μάλγαρα και Χαριούπολη. Από το προηγούμενο έγγραφο αναλογίζεται κανείς πόσα χωριά ρημάχτηκαν και με πόσες θυσίες Θρακών πληρώθηκε η καθυστέρηση της διάβασης τον Μπαϊράμ Πασά προς τη Νότια Ελλάδα.

Σαλτικιοι (Λάβρα Έβρου ) Τριακόσιοι περίπου κάτοικοι και μια Ελληνική ομάδα αιφνιδίασαν και διέλυσαν Τουρκική στρατιωτική μονάδα, το βράδυ, την ώρα που ξεκουραζόταν στη θέση " Κούρί ". Στη θέση " Κουρί " μέχρι πριν λίγα χρόνια βρίσκονταν κομμάτια από σπαθιά και " καριοφύλλια " του '21, καθώς και σκελετοί Τούρκων. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης οι κάτοικοι των Λαβάρων ανέγειραν εκκλησία που αποπερατώθηκε το 1834 και φέρει το όνομα του Αγίου Αθανασίου, που τη μέρα της γιορτής του, 2 Μαΐου 1821, έγινε η μάχη. Αναφέρεται ότι στη μάχη χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο της εξέγερσης, γαλανή σημαία με μαύρο σταυρό στη μέση. Στο γεγονός αυτό οφείλεται το σημερινό όνομα τον χωριού. Λάβαρα.

Η μανία των Τούρκων ξεσπά εναντίον του κλήρου. Οι απαγχονισμοί των Μητροπολιτών, Τιρνόβου Ιωνιικίου, Δωρόθεου Πρωιου Αδριανουπόλεως, Δέρκων Γρηγορίου, Θεσσαλονίκης Ιωσήφ, Μυριοφύτου-Γάνου και Χώρας Νεόφυτου, Αγχιάλου Ευγενίου Καραβία, Μεσημβρίας Ιωσήφ Λεφάκη στις αρχές Ιουνίου του 1821 συγκλονίζουν τους επαναστατημένους Έλληνες.

«Πρωταθλητής» μεταξύ των κληρικών, εις τον υπέρ της Πίστεως και Πατρίδος μαρτύριον, ο Αδριανουπολίτης πρώην Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος ο ΣΤ!. Αρνήθηκε να υπογράψει τη διακήρυξη της αποκήρυξης της Ελληνικής Επανάστασης. Συνελήφθη μαζί με άλλους 32 εξέχοντες Αδριανουπολίτες, κακοποιήθηκε απάνθρωπα από τον μαινόμενο τουρκικό όχλο και απαγχονίστηκε την Κυριακή του Θωμά στα κάγκελα του παραθύρου της Μητρόπολης.

Τρεις φορές έσπασε το σκοινί της κρεμάλας και το παράθυρο αυτό άνοιξε μετά από 100 χρόνια όταν ο Ελληνικός στρατός το 1920 μπήκε ελευθερωτής στην Αδριανούπολη. Οι πρόκριτοι αποκεφαλίστηκαν ο καθένας στα σκαλιά του σπιτιού του, τα δε πτώματα τους τα έριξαν στον Έβρο ποταμό.

Η Σαμοθράκη είχε μυηθεί και αυτή στη Φιλική Εταιρία και παρά τις δυσμενείς συνθήκες απομονωμένου νησιού, οι Σαμοθρακίτες μπήκαν στον ιερό αγώνα. Τον πολυάριθμο τουρκικό στρατό που αποβιβάστηκε στο νησί, δεν μπόρεσαν να τον σταματήσουν με τα λιγοστά όπλα και πολεμοφόδια που διέθεταν οι κάτοικοι παρά την πολύωρη και πεισματώδη μάχη. Οι Τούρκοι λεηλάτησαν σπίτια και εκκλησίες. Από τους βανδαλισμούς έμεινε ένα σκισμένο Ιερό Ευαγγέλιο που βρίσκεται στο Εθνολογικό μουσείο με την επιγραφή «Ιερό Ευαγγέλιο της νήσου Σαμοθράκης, σχισθέν δια τουρκικού ξίφους κατά την επανάστασιν του 1821» Τους κατοίκους που κρύφτηκαν στα δάση, τους έφεραν πίσω με δόλο, ότι θα τους έδιναν αμνηστία. Την 1η Σεπτεμβρίου τους συγκέντρωσαν στην πλατεία και τους άρρενες, περίπου 700 τους κατέσφαξαν αφήνοντας τα κεφάλια τους να κυλούν στον κατηφορικό δρόμο στη θέση «Εφκάς» τα δε γυναικόπαιδα τα πούλησαν στα σκλαβοπάζαρα ενώ άλλους τους κρέμασαν από τα ξάρτια των καραβιών του Καρά Αλή. Τους είδε στην Κωνσταντινούπολη ο Άγγλος πρέσβης και ιερωμένος WALSH, όταν έφτασε εκεί ο στόλος: “...ενώ κοπάδια γλάροι πετούσαν γύρω από τα πτώματα κρώζωντας... που από την αποσύνθεση έπεφταν στη θάλασσα κι εκεί έπλεαν ολόκληρο μήνα....” Μεταξύ άλλων είναι και οι πέντε Νεομάρτυρες της Σαμοθράκης, Γεώργιος, Εμμανουήλ, Θεόδωρος, Γεώργιος, και Μιχαήλ που βασανίστηκαν ανελέητα για του Χριστού την Πίστη την Αγία.

Ο Μητροπολίτης Μαρώνειας Κωνσταντίνος, ακολουθούμενος από αρκετούς Θράκες πολεμιστές από τη Μαρώνεια και τη Μάκρη, έφτασε στο Άγιο Όρος και ευλόγησε τα όπλα της επανάστασης που κήρυξε ο Σερραίος Εμμανουήλ Παπάς το Μάιο του 1821 στις Καρυές του Αγίου ΄Ορους.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης η τολμηρή ενέργεια Θρακών και Μακεδόνων που το 1828 απελευθέρωσαν τη Θάσο.

Πολλοί ήταν οι Θράκες που έζησαν και έδρασαν στη Νότια Ελλάδα, όπως μαρτυρούν πολλά έγγραφα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι 600 περίπου κάτοικοι από την Αίνο, τη Μάκρη και τη Μαρώνεια, εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και έπλεαν με τα καράβια τους στο Αιγαίο προσφέροντας τη ζωή τους στον Αγώνα.

Θρακιώτες αγωνίζονται με μεγάλη γενναιότητα στην πολιορκία του Μεσολογγίου και συμμετέχουν στην ηρωική έξοδο, και όμως στον κήπο των ηρώων δεν αναφέρονται.

Άλλες πηγές που μαρτυρούν τη συμμετοχή των θρακών στην επανάσταση του 1821 είναι οι παραδόσεις και τα δημοτικά τραγούδια της Θράκης που μιλούν για την παρουσία της Θρακικής κλεφτουριάς και της ενεργής συμμετοχής της στην υπόθεση της παλιγγενεσίας

Όπως στους αγώνες στην στεριά, έτσι και στους αγώνες στη θάλασσα οι Θρακιώτες των παραλίων προσέφεραν πολύτιμη βοήθεια με πλοία, πυρπολικά και ναύτες και διέθεσαν τα πλοία και τα πληρώματά τους με δικά τους έξοδα.

Η προσφορά της Αίνου ιδιαίτερα, της φημισμένης αυτής από την εποχή του Ομήρου παραλιακής πόλης της Θράκης στο Δέλτα του Έβρου, της οποίας η θαλάσσια ακμή μαρτυρείται από τον 5ο αιώνα, υπήρξε πολύ μεγάλη στην Επανάσταση. Εξίσου μεγάλη, γενναία και σημαντική όσο και η προσφορά των νησιών της Ύδρας, Σπετσών και Ψαρών, γράφει ο ιστορικός. Τα 300 περίπου ιστιοφόρα της, διαφόρων μεγεθών, έπλεαν μέχρι τη Φιλιππούπολη στον πλωτό τότε Έβρο που αποτελούσε δε τη μοναδική διέξοδο της Θράκης προς το Αιγαίο μια και τα άλλα λιμάνια είχαν αποκλειστεί από τα εχθρικά πλοία και εμπόδιζε τα όσα τουρκικά καράβια προσπαθούσαν να μπουν στο Αιγαίο από τα στενά του Ελλησπόντου.

Η έναρξη πρώτα και η ενίσχυση μετά της Επανάστασης, έγινε κυρίως με Αινίτικα πλοία. Σώζεται κατάλογος με τα ονόματα 73 πολεμιστών από την Αίνο που έπεσαν ηρωικά σε διάφορες μάχες, αλλά οι ιστορικοί δεν τους αφιέρωσαν ούτε λίγες γραμμές στο μεγάλο βιβλίο της ιστορίας για να τους γνωρίσουν τα ελληνόπαιδα.

Μεταξύ των Αινιτών που διακρίθηκαν ιδιαίτερα για τις υπηρεσίες τους προς την Πατρίδα, είναι και το θρυλικό ζευγάρι Χατζή Αντώνης και Δόμνα Βισβίζη, η γενναία καπετάνισσα, η Μπουμπουλίνα της Θράκης. Με το καράβι τους την «Καλομοίρα» αποβίβασαν τον Εμμανουήλ Παπά στον Άθω στις 23 Μαρτίου 1821 με πολεμοφόδια και ‘όπλα και μετά ακολούθησαν τους Ψαριανούς, αφού επιβίβασαν και τα πέντε παιδιά τους, 140 ναύτες και 16 κανόνια είχε το μπρίκι η Καλομοίρα. Το αξιομνημόνευτο για την εποχή εκείνη είναι το γεγονός ότι είχε ειδική αίθουσα όπου γίνονταν οι συνεδριάσεις του Αρείου Πάγου, της προσωρινής κυβέρνησης της Στερεάς Ελλάδας.

Με 30 ιστιοφόρα πλοία ο Βισβίζης έπλευσε στο Βόλο και στο Τρίκερι και βοηθούσε τις επιχειρήσεις της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη και Οδυσσέα Ανδρούτσο. Πολέμησε με πείσμα εναντίον των Τούρκων στη Στυλίδα, Θερμοπύλες, Μύλους, Βρυσάκι Ευρίπου με δικά του πολεμοφόδια. Και σε μία κρίσιμη στιγμή, ενώ οι Έλληνες κινδύνευαν να απωθηθούν στη θάλασσα, έστειλε για βοήθεια πλοιάριο ενώ ο ίδιος κανονιοβολούσε από την πλώρη του πλοίου του . Νικήθηκαν οι Τούρκοι, όμως ο γενναίος θαλασσομάχος προσέφερε στην Πατρίδα και το πολυτιμότερο που είχε, τη ζωή του « και τότε θα περίμενε κανείς» γράφει ο Αδαμάντιος Ταμπακίδης « να αποσυρθεί το τολμηρό βρίκιον για να πάει να κλάψει τον ήρωα καπετάνιο. Το καράβι όμως δεν έμεινε ακυβέρνητο. Είχε καπετάνισσα, η οποία διέταξε να μεταφέρουν το νεκρό στο αμπάρι για να τον κλάψουν τα παιδιά τους και αυτή η όμορφη, η δυνατή. Η μεγαλειώδης αρχικαπετάνα της Θράκης με τον καπετάν Σταυρή Αινίτη τον ύπαρχο του άντρα της συνέχισε τον αγώνα» Τρία ολόκληρα χρόνια η Δόμνα ΒΙσβίζη διασχίζει περήφανα τα Ελληνικά πελάγη πολεμώντας τον κατακτητή. Οι ηρωισμοί της την ανέδειξαν άξια σύζυγο γενναίου καπετάνιου και αντάξια της ηρωικής γενιάς, καύχημα των Ελληνίδων της μαρτυρικής Θράκης, τις οποίες εκπροσωπούσε. Πέθανε πάμπτωχη και ξεχασμένη. Αλλά τι να πρωτοπεί κανείς για το ζεύγος Βισβίζη. Ένα μόνο θα προσθέσω στα λίγα που είπαμε. Η κόρη της Δόμνας, η Μαριορίτσα Βισβίζη προσέφερα με επιστολή της ( 1-1-1829 ) στον πρώτο Κυβερνήτη της ελεύθερης πια Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια, τον επιτάφιο λόγο του πατέρα της. « Οι Βισβίζηδες έδωσαν πρόθυμα και χωρίς βαρυγκωμιά στην Πατρίδα ό,τι είχαν, ως που δεν είχαν» Και αυτό λέει πολλά

Βλέπουμε λοιπόν, ότι η εξέγερση στη Θράκη δεν περιορίστηκε σε δυο τρία γεγονότα τοπικής σημασίας, αλλά ολόκληρη η περιοχή απ άκρου εις άκρο φλεγόταν, σε στεριά και θάλασσα και επηρέαζε καθοριστικά την πορεία της Επανάστασης σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

Κείμενο ομιλίας

Του κ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ Θ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ

Προέδρου της

Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θρακικών Σωματείων

ΠΗΓΗ